We belonen onze kinderen regelmatig maar is dat eigenlijk wel zo goed voor ze?

Belonen of prijzen gebeurt vaak met de beste intenties, maar hoe goed is het belonen van je kind eigenlijk? Er is veel onderzoek naar gedaan en de meningen verschillen.

Als je beloont, doe je dat met de bedoeling correct en gewenst gedrag te prijzen. Als je kindje goed luistert, mag hij of zij bijvoorbeeld een toetje, of iets leuks doen. Dit doe je om te laten zien dat je blij bent dat jouw kind het gedrag vertoont dat jij wenst. Helemaal niet verkeerd, of toch wel?

Grondlegger van het ‘onvoorwaardelijk opvoeden’

Amerikaans denker Alfie Kohn maakte het onvoorwaardelijk opvoeden bekend, en biedt met deze stroming nieuwe inzichten. Want hoewel we onvoorwaardelijk van onze kinderen houden, is onvoorwaardelijk – zonder voorwaarden – opvoeden iets anders.

Belonen is geen oplossing voor goed gedrag

Belonen is een vorm van conditioneren en werd in de eerste instantie vooral toegepast op dieren. Al snel kwam men erachter dat het ook bij mensen werkte. Echter laat de laatste jaren verder onderzoek zien dat het belonen eigenlijk geen langetermijnoplossing biedt voor gewenst gedrag.

Alfie Kohn stelt dat we onze kinderen op deze manier leren dat onze liefde niet vanzelfsprekend is, maar dat het iets is wat ze kunnen winnen wanneer ze goed gedrag vertonen. Onderzoek laat zien dat veel belonen zelfs leidt tot het tegenovergestelde gedrag. Dát in combinatie met een mogelijk negatieve emotionele ontwikkeling laat zien dat belonen en prijzen geen goede oplossing is om gewenst gedrag te verkrijgen.

Belonen is niet altijd goed

Er zitten verschillende nadelige gevolgen aan het belonen van kinderen. Wij hebben de belangrijkste vier voor je op een rij gezet.

1. Je beïnvloedt het gedrag

De reden waarom belonen niet altijd een positieve uitwerking heeft, is omdat je op deze manier het gedrag van je kind probeert te beïnvloeden. Jij probeert je kind te motiveren om iets te doen, maar de motivatie komt niet bij het kind vandaan.

Als de motivatie van je kind van binnenuit komt, noem je dit intrinsieke motivatie. Kinderen leren en begrijpen het beste als ze intrinsiek zijn gemotiveerd. Je wilt dat je kind goed doet omdat hij of zij het zo voelt, niet omdat er een beloning tegenover staat.

2. Je creëert afhankelijkheid

Je kind voelt zich afhankelijk van jouw beloning. Het ziet immers aan jou of het getoonde gedrag goed of niet goed is. Deze afhankelijkheid veroorzaakt onzekerheid. Ze leren immers niet op zichzelf te vertrouwen of ze iets goed doen of niet.

3. Je zorgt voor een averechts effect

Op den duur kan een kind de motivatie helemaal verliezen. Opvallend genoeg laten verschillende onderzoeken namelijk zien dat kinderen die vaker geprezen worden het gedrag steeds minder vaak gaan vertonen. Belonen heeft in dat geval dus een averechts effect.

4. Door te belonen leg je druk op het kind

Als een tekening wordt geprezen, kan het kind de volgende keer een druk voelen om weer zo’n mooie tekening te maken. Dat kan een kind onzeker maken en in sommige gevallen zelfs angst geven.

Mag je dan helemaal geen complimentjes geven?

Zeker wel. Maar geef complimenten over het proces, niet op het eindresultaat: “Ik zie dat je hebt genoten van het tekenen.” En laat zien hoe jij je voelt als je ziet dat een kind een mooie tekening heeft gemaakt: “Ik word helemaal vrolijk van jouw tekening.”

Deze manieren van complimenteren, stimuleert je kind op een positieve manier zonder druk te leggen op het eindresultaat en zonder dat je laat zien dat je een bepaalde gedraging verwacht.

Reageer op artikel:
We belonen onze kinderen regelmatig maar is dat eigenlijk wel zo goed voor ze?
Sluiten