Draagmoederschap in Nederland: hoe zit dat nou precies?

Onvruchtbaarheid, gezondheidsrisico’s of het missen van een baarmoeder; het kunnen allemaal redenen zijn waarom vrouwen kiezen voor een draagmoeder. Wel zijn daar veel regels aan verbonden.

Verminderde vruchtbaarheid of fysieke problemen betekende vroeger vaak voor vrouwen dat ze kinderloos bleven. Gelukkig leven we nu in een tijd waar er op het gebied van fertiliteit steeds meer mogelijk is. Bij verminderde fertiliteit kan IVF of ICSI geprobeerd worden. En vrouwen die zonder baarmoeder zijn geboren, of die door gezondheidsklachten geen eigen kindje kunnen dragen, kunnen een draagmoeder overwegen.  Hier zijn echter wel regels aan verbonden. Wij zochten uit hoe het draagmoederschap in Nederland precies geregeld is.

Wat is draagmoederschap?

Draagmoederschap betekent dat een andere vrouw voor jou de baby 9 maanden draagt. Er wordt regelmatig gebruik gemaakt van een draagmoeder als de wensmoeder bijvoorbeeld geen baarmoeder heeft, of ernstige beschadigingen aan de baarmoeder heeft, waardoor een zwangerschap niet mogelijk is.
Ook in de situatie van een levensbedreigende situatie voor moeder of het kind, kan er gekozen worden voor een draagmoeder. Ook homoseksuele stellen maken soms gebruik van een draagmoeder om hun kinderwens te vervullen.

Er bestaan 2 verschillende vormen van draagmoederschap in Nederland:

Laagtechnologisch draagmoederschap

Laagtechnologisch draagmoederschap is eigenlijk de klassieke vorm van draagmoederschap. Hierbij wordt sperma van de wensvader geïnsemineerd bij de draagmoeder. Zij draagt dus het kind, maar is ook de biologische moeder van de baby. De wensvader is de biologische vader van het kind.
De bevruchting kan thuis plaatsvinden door zelfinseminatie, of de bevruchting kan tot stond komen door medisch ingrijpen.

Hoogtechnologisch draagmoederschap

Bij hoogtechnologisch draagmoederschap komt een zwangerschap tot stand door middel van IVF. Er worden rijpe eicellen bij de wensmoeder afgenomen, en die worden buiten het lichaam om bevrucht met zaadcellen van de wensvader. De bevruchte eicellen worden vervolgens teruggeplaatst bij een draagmoeder. Zij draagt de baby, maar is dus niet de biologische moeder van het kind. Deze vorm van draagmoederschap is mogelijk sinds 1997 en is tot op heden alleen mogelijk in het VU in Amsterdam.

Bij laagtechnologisch draagmoederschap wordt er gebruik gemaakt van inseminatie. De kans op een zwangerschap is hierbij gemiddeld 15% per poging.

Bij hoogtechnologisch draagmoederschap wordt er gebruik gemaakt van ICSI of IVF en is de kans op een zwangerschap ongeveer 25%.

Wie is draagmoeder?

Het vinden van een draagmoeder begint bij wensouders die om welke reden dan ook zelf geen kinderen kunnen krijgen. De vrouw is niet in staat om een kind zelf te dragen. In veel gevallen zijn zussen, vrouwelijke familieleden of vriendinnen draagmoeders voor vrouwen in hun omgeving die zelf geen kind kunnen dragen.

Draagmoederschap vanuit een commercieel oogpunt is in Nederland ten strengste verboden. Vrouwen mogen dus niet betaald worden om een baby te dragen voor een ander stel. Dit moet altijd vanuit idealistisch oogpunt gebeuren. In het buitenland gelden andere regels. In sommige landen is het wel mogelijk om een draagmoeder voor haar rol te betalen. Daarnaast bestaan er in Nederland ook nog andere richtlijnen:

  • De draagmoeder is mentaal en fysiek in goede gezondheid
  • Ze is al eens eerder succesvol zwanger geworden en heeft succesvol een kind gebaard
  • Er mag geen sprake zijn geweest van complicaties rondom een eerdere zwangerschap of bevalling
  • De draagmoeder moet tijdens de zwangerschap bereid zijn zich te houden aan bepaalde regels rondom haar gezondheid en die van de baby. Zoals niet drinken, niet roken, etc.
  • Als de draagmoeder getrouwd is, dient de partner ook schriftelijk akkoord te gaan met de afspraak
  • De draagmoeder moet jonger zijn dan 45 jaar
  • Een Nederlandse nationaliteit en het beheersen van de Nederlandse taal zijn belangrijke voorwaarden.

Ook voor de wensouders gelden bepaalde voorwaarden:

  • De wensmoeder heeft geen baarmoeder meer, of een niet functionele baarmoeder. Of er moet sprake zijn van een levensbedreigende situatie bij een potentiële zwangerschap
  • Leeftijdslimiet: de wensmoeder mag niet ouder dan 40 jaar oud zijn
  • De wensmoeder draagt zelf een draagmoeder aan
  • Eerdere mislukte zwangerschapspogingen zijn géén geldige reden voor draagmoederschap

De juridische kant van draagmoederschap in Nederland

Het belangrijkste punt om bij stil te staan, is dat het kind na geboorte niet automatisch juridisch toebehoort aan de wensouders. Ondanks dat het kind mogelijk wel het biologische kind is van de wensouders. Degene die het kind baart, is in Nederland juridisch ouder. In dit geval is dat dus de draagmoeder.

De Raad van Kinderbescherming speelt ook een rol in het proces. Na goedkeuring van deze raad, kan de draagmoeder uit haar functie als juridisch ouder worden ontheven. De wensouders kunnen dan voogdij over het kind verzoeken.

Het kind kan wel -met toestemming van de rechtbank- door de wensvader erkend worden, als de vader van het kind. Naast erkenning zal hij dan alsnog de juridische ouder moeten worden. Voor de wensmoeder is dit weer anders.
Vaak moet het kind eerst een jaar door de wensouders worden verzorgd, waarna zij daarna een verzoek tot adoptie kunnen doen.

Als de wensouders echter het kind na geboorte aangeven als hun eigen kind, plegen zij een strafbaar feit, ondanks dat het kind wellicht toch het biologische kind is van beide ouders.

Gebruik maken van een draagmoeder is in Nederland behoorlijk ingewikkeld. Zo spelen ook huwelijkse staat van wensouders en draagmoeders een belangrijke rol. Daarom is de Raad van Kinderbescherming altijd vanaf het begin betrokken bij dit proces.

Draagmoederovereenkomst

Het is belangrijk dat de wens- en draagouders zich bewust zijn van de consequenties op medisch, juridisch en psychologisch terrein en dat zij hierover uitgebreid met elkaar praten. Overeenkomsten kunnen het beste vastgelegd worden in een draagmoederovereenkomst.
Deze overeenkomst is echter niet sluitend. De wensouders kunnen na geboorte erkenning van hun kind weigeren, net zoals de draagmoeder na geboorte kan weigeren het kind af te staan.

Wil je meer informatie over het draagmoederschap in Nederland? Kijk dan eens op de website van Freya.

Lees ook: Wensmoeder en draagmoeder zij aan zij tijdens de bevalling

Laatste reactie
0 reacties totaal
Nog geen reacties
Praat mee op het forum
Reageer op artikel:
Draagmoederschap in Nederland: hoe zit dat nou precies?
Sluiten