Vlokkentest

Het is een feit: Nederlandse vrouwen zijn steeds ouder wanneer ze hun eerste kind krijgen. En dat betekent helaas ook dat er meer risico’s bij een zwangerschap komen kijken. Wanneer je 35 jaar of ouder bent, bespreekt de verloskundige, huisarts of gynaecoloog de mogelijkheid tot prenatale diagnostiek met je. Dit zijn verschillende onderzoeken tijdens de zwangerschap, waarbij gekeken wordt of jouw kind helemaal gezond is. De vlokkentest is één van die onderzoeken.

De vlokkentest heeft officieel chorionbiopsie en kan op twee manieren plaatsvinden: via de schede (vaginaal) of via de buikwand (abdominaal). Bij beide onderzoeken wordt gekeken of jouw kind een chromosoomafwijking heeft (bijvoorbeeld het syndroom van Down), er wordt gekeken naar een aantal stofwisselingsziekten en naar een aantal aandoeningen die berusten op veranderingen in het DNA. Tijdens de test neemt de gynaecoloog enkele chorionvlokken weg voor onderzoek naar een eventuele chromosoomafwijking. Chorionweefsel vormt de placenta en ziet er vlokkig uit, vandaar de naam. Meestal gaat het om twintig tot vijftig mg weefsel, ongeveer één duizendste van de totale hoeveelheid placentaweefsel. De vruchtzak met daarin de foetus wordt hierbij niet beschadigd. In sommige ziekenhuizen wordt alleen de vaginale vlokkentest gebruikt, in andere ziekenhuizen worden beide varianten toegepast. Er wordt in ieder geval altijd door middel van een echo gekeken waar de placenta ligt. Voor een vaginale vlokkentest is het vrijwel altijd nodig om een volle blaas te hebben; bij een Vlokkentest via de buik hoeft dit niet. Soms wordt aangeraden enkele dagen voor de vaginale vlokkentest niet meer te vrijen. De arts zal in jouw specifieke geval vertellen of onthouding nodig is.

Vaginale vlokkentest

De vaginale vlokkentest wordt rond de 11e week van je zwangerschap uitgevoerd. Je ligt ervoor in de stoel van de gyneacoloog, met je benen in de beugels. De arts zal een eendenbek (speculum) inbrengen en de schede ontsmetten. Soms wordt de baarmoedermond met een tangetje vastgepakt, iets wat een beetje pijnlijk kan zijn. De gynaecoloog brengt via de baarmoedermond langs de binnenwand van de baarmoeder een dun tangetje of buisje tot in de placenta. Tegelijkertijd wordt met de echo gekeken. Het duurt meestal eventjes voordat de placenta is bereikt. Er wordt direct onder de microscoop gekeken of de hoeveelheid vlokken in het weggenomen weefsel voldoende is om het chromosoomonderzoek te doen. Is dit niet het geval dan zal er een tweede en zonodig een derde stukje weefsel worden weggenomen. Is er dan nog niet voldoende, dan zal er op een later tijdstip een abdominale vlokkentest of een vruchtwaterpunctie moeten worden gedaan.

Een kwartiertje

Een vaginale vlokkentest duurt ongeveer tien minuten tot een kwartier. Daarna mag je gewoon naar huis. De uitslag laat helaas iets langer op zich wachten, zo’n twee weken. De meeste vrouwen hebben tijdens de ingreep een wee gevoel, een beetje menstruatieachtig. Na afloop is er bijna altijd wat bloedverlies. Soms verlies je een bloedstolsel. Het bloed is vrijwel altijd afkomstig van de baarmoedermond, die gemakkelijk beschadigd. Er is dan ook geen reden tot bezorgdheid. Wel wordt aangeraden niet te vrijen tot het bloeden helemaal is gestopt. Meestal gaat het bloed in 12 tot 24 uur over in een roze of bruinige afscheiding, die soms wel drie tot vier weken aanhoudt. Ook dit kan geen kwaad. Je kunt het beste wel even contact opnemen met je arts als het bloedverlies toeneemt – vooral als je er krampen bij krijgt – of wanneer je koorts krijgt. Je gynaecoloog of verloskundige kan je dan even onderzoeken om een infectie uit te sluiten.

Vlokkentest via de buik

De vlokkentest via de buikwand wordt meestal rond de 12e zwangerschapsweek toegepast. Na ontsmetting van de buik wordt echoscopisch de juiste plaats bepaald voor het inbrengen van de naald via de onderbuik. Soms krijg je een plaatselijke verdoving. De punt van de naald komt in de placenta te liggen en hiermee wordt wat placentaweefsel opgezogen. Hierbij beweegt de naald ietsjes. Het weggenomen weefsel wordt gelijk microscopisch onderzocht om te zien of het genoeg vlokken bevat. Als er onvoldoende vlokken zijn, wordt er een tweede en soms een derde keer geprikt.

Eén minuutje

Het prikken in de buik en het opzuigen van het weefsel duurt meestal niet langer dan één minuut. Het bewegen van de naald kan wel een pijnlijk gevoel en soms een wee geven. Je mag na het prikken het ziekenhuis weer verlaten, zonder bloedverlies. Wel kun je een paar dagen lang wat buikpijn aan de ingreep overhouden.

Uitslag & betrouwbaarheid

De uitslag van zowel de vaginale als de abdominale vlokkentest is meestal binnen twee weken bekend. Een enkele keer kan geen uitslag worden gegeven omdat er toch te weinig vlokken in het weefsel zaten. Dan krijg je vaak alsnog een vruchtwaterpunctie. De betrouwbaarheid van het chromosoomonderzoek bij de vlokkentest is iets minder groot dan die bij de vruchtwaterpunctie. Dit komt omdat in 1-2% van de gevallen een chromosoomafwijking wordt ontdekt die mogelijk alleen in de placenta aanwezig is. Ook dan wordt alsnog een vruchtwaterpunctie gedaan.

De risico’s

De vlokkentest geeft vrijwel altijd zekerheid over de vraag of jouw baby een chromosoomafwijking heeft. Wel is er altijd een kleine kans op een miskraam als gevolg van de ingreep. Bij de vlokkentest is dit risico iets hoger dan bij de vruchtwaterpunctie. Het risico van een miskraam als gevolg van een vlokkentest is volgens cijfers van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) 0.5%. Daarnaast heeft ieder vrouw die elf weken zwanger is, ongeveer twee procent kans op een miskraam voor de 16e zwangerschapsweek. Die kans is er dus ook als er géén vlokkentest wordt gedaan. In het verleden was er soms sprake van aangeboren afwijkingen in het gezichtje of van de ledematen na een vroege vlokkentest. Dit is de reden dat de vlokkentest tegenwoordig pas na de tiende week wordt gedaan. Aangetoond is dat er dan geen verhoogde kans op deze aangeboren afwijkingen bestaat. Bij bloedverlies tijdens je zwangerschap wordt een vlokkentest meestal afgeraden, omdat er dan een grotere kans op een miskraam kan zijn. Ook bij onderzoek naar of een verhoogde kans op een neurale-buisdeffect wordt een vlokkentest afgeraden.

De voordelen

Hoewel de kans op een miskraam iets groter is bij een vlokkentest ten opzichte van een vruchtwaterpunctie, heeft de eerste als voordeel dat de ingreep vroeg in de zwangerschap plaatsvindt en de uitslag meestal binnen twee weken bekend is. Hierdoor kan bij een ongunstige uitslag de zwangerschap vaak worden afgebroken door middel van een vacuüm-curettage. Dit is een ingreep waarbij de baarmoeder met een dun slangetje wordt leeggezogen. Na een vruchtwaterpunctie kan het afbreken van de zwangerschap alleen maar plaatsvinden door het opwekken van een voortijdige bevalling. Als je er na een vlokkentest voor kiest om de zwangerschap af te breken, was deze bovendien voor je omgeving waarschijnlijk nog niet zichtbaar, waardoor je met minder vragen wordt geconfronteerd. Aan de andere kant is het dan ook moeilijker om wat er gebeurd is te bespreken met familie en vrienden.

Moeilijke keuzes

Onderzoek door middel van de vlokkentest wordt in Nederland alleen gedaan – en vergoed – als je in de achttiende week 35 jaar of ouder bent. Prenatale onderzoeken zijn niet verplicht. Je bent dus zelf degene die beslist of je er wél of niet aan mee wilt werken. Elk onderzoek heeft voor- en nadelen. De beslissing om het wel of niet te doen is dan ook niet altijd even gemakkelijk. Want als je het onderzoek laat doen, moet je eigenlijk ook de keuze maken over wat te doen als het mis blijkt te zijn: de zwangerschap uitdragen of niet. Hulpverleners gaan er meestal vanuit dat je bij een ongunstige uitslag zult overwegen de zwangerschap te laten afbreken. Maar de uiteindelijke beslissing ligt altijd bij de ouders. Neem de tijd om er goed over na te denken. Jouw persoonlijke levensopvattingen en leefsituatie zullen hier ongetwijfeld ook een grote rol bij spelen. En bedenk dat er geen goede en foute keuzes zijn, maar alleen keuzes die bij jou passen.

Laatste reactie
0 reacties totaal
Nog geen reacties
Praat mee op het forum
Reageer op artikel:
Vlokkentest
Sluiten