Werk & zwangerschap: rechten en plichten

Werk & zwangerschap: rechten en plichten

Waarschijnlijk zit je nu heerlijk op die beroemde roze wolk en droom je voornamelijk van het kind in je buik. Toch is het ook verstandig om even na te denken over de gevolgen van deze zwangerschap. Hoe zit het bijvoorbeeld met je werk? Is jouw baan wel veilig en gezond voor jou en je ongeboren kind? En wat zijn je rechten en plichten? En wanneer vertel je aan je baas dat je zwanger bent?

Een werkgever is verplicht om de gezondheid van jou en je kind tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode te beschermen. In die periodes moet het werk zo worden georganiseerd dat je veilig en gezond kunt werken. Het werk mag geen negatieve invloed hebben op de zwangerschap en uiteindelijk op de borstvoeding. Het is wel de bedoeling dat je zoveel mogelijk je eigen werk kunt blijven doen.

Ik wil u iets vertellen

Veel vrouwen weten niet wanneer ze aan hun werkgever moeten vertellen dat ze moeder gaan worden. Officieel is dit uiterlijk drie weken voor ingang van het zwangerschapsverlof. Het is echter aan te raden dit veel eerder te doen. Dit is niet alleen zo netjes, maar in de meeste gevallen kun je er toch vanuit gaan dat je bolle buik je baas best is opgevallen. Bovendien heb je pas recht op de wettelijke bescherming tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode nadat je de werkgever geïnformeerd hebt. Daarnaast hoor je gelegenheid te krijgen om de verloskundige of gynaecoloog te bezoeken, ook onder werktijd. Bij de verloskundige, huisarts of gynaecoloog kun je een zwangerschapsverklaring ophalen, hierop staat de vermoedelijke bevaldatum. Je werkgever geeft deze verklaring aan de instelling die uiteindelijk de uitkering tijdens je verlof verzorgt.

Recht op voorlichting

Binnen twee weken nadat je hebt verteld dat je in verwachting bent, hoor je van je werkgever voorlichting te krijgen. Hij of zij informeert je over mogelijke gevaren op de werkvloer voor jou en je ongeboren baby. En je hoort welke maatregelen jouw werkgever heeft getroffen om je te beschermen. Vlak voor je verlof ingaat bespreek je met je werkgever welke maatregelen er zijn getroffen voor ná de bevalling, wanneer je weer met werken begint.

RI&E

Ieder bedrijf is verplicht om een Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) op te stellen. Hierin staat onder andere hoe werknemers veilig en gezond kunnen werken, hoe het met de brandveiligheid gesteld is op jouw werkplek en wie van de personeelsleden een diploma Bedrijfshulpverlening heeft. In de RI&E staat ook een inventarisatie van specifieke risico’s voor werknemers tijdens de zwangerschap en de borstvoedingsperiode. Vraag dus naar de RI&E bij je werkgever. Als er in de RI&E specifieke gevaren tijdens de zwangerschap staan genoteerd, dan is je werkgever verplicht om daar maatregelen tegen te nemen. Heeft je werkgever geen RI&E, vraag dan advies bij de Arbodienst.

Werk- en rusttijden

Als het niet lukt om je werk volledig uit te voeren, dan is het misschien mogelijk met je werkgever afspraken te maken over aangepaste werk- en rusttijden. Soms heb je hiervoor een briefje van je verloskundige of gynaecoloog nodig, maar de meeste werkgevers en werknemers komen er in onderling overleg wel uit. Zo kun je je werk – met lichte aanpassingen – gewoon blijven doen. Je hebt, tot zes maanden na je zwangerschap, recht op:

  • Extra pauzes (maximaal 1/8 deel van je werktijd)
  • Een geschikte, afsluitbare ruimte om te kunnen rusten (met bank of bed)
  • Geen verplichting tot overwerk en/ of nachtdiensten
  • Zwangerschapsonderzoek in werktijd (uiteraard geldt dit na je bevalling niet meer)

Tijdelijk ander werk

Wanneer je als zwangere het werk misschien toch niet kunt uitvoeren, bijvoorbeeld omdat de veiligheidsrisico’s te groot zijn, is je werkgever verplicht tijdelijk ander werk aan te bieden. Je kunt zelfs worden vrijgesteld van werken, als blijkt dat tijdelijk ander werk niet mogelijk is. Je hebt dan een bevestiging van de bedrijfsarts nodig dat het werk inderdaad risico’s met zicht meebrengt. Je hebt dan recht op een ziektewetuitkering ter hoogte van je ziektewetdagloon.

Risico’s bij fysiek zwaar werk

  • Zo min mogelijk bukken, hurken en knielen gedurende de hele zwangerschap
  • Tijdens zwangerschap en tot drie maanden na de bevalling: handmatig tillen van gewichten zoveel mogelijk beperken
  • Is tillen toch nodig, dan moet het in één handeling te tillen gewicht minder zijn dan tien kilo
  • Vanaf de twintigste week van de zwangerschap mag dagelijks niet meer dan vijf kilo worden getild, niet vaker dan tien keer per dag
  • Vanaf de dertigste zwangerschapsweek mag dagelijks niet meer dan vijf kilo worden getild, niet vaker dan vijf keer per dag

Staand werk

In de wet staat dat je altijd even moet kunnen zitten als het werk dat toelaat of als je hieraan behoefte hebt. Je mag ook niet worden verplicht om staande voetpedalen te bedienen.

Stress

Teveel stress is niet goed voor jou en je baby. Heb je erg last van de werkdruk, dan kun je dat best even met je werkgever overleggen. Probeer samen met je werkgever een oplossing te vinden om de werkdruk wat te verminderen en last eventueel wat meer rustpauzes in.

Chemische stoffen

Sommige concentraties van chemische stoffen zijn gevaarlijk als je bezig bent met zwanger worden, zwanger bent of als je borstvoeding geeft. De chemische stoffen kunnen in de bloedbaan terecht komen door inademen, inslikken of aanraken. Bij borstvoeding kunnen de stoffen via de borstvoeding bij je kind komen. Dat kan leiden tot onvruchtbaarheid, afwijkingen bij je kindje en groeistoornissen of een miskraam. Je mag in ieder geval niet werken met lood en loodwit. Kijk altijd even de RI&E na voor de specifieke risico’s tijdens zwangerschap en borstvoeding. Vraag eventueel advies aan de bedrijfsarts. Je werkgever moet zich in ieder geval houden aan de MAC-waarde ( de maximale aanvaarde concentratie in de lucht op de werkplek)

Straling

Of straling gevaarlijk is, hangt af van het soort straling. Straling van bijvoorbeeld elektrische apparaten en beeldschermen levert in het algemeen geen extra problemen op. Ioniserende straling kan wél schade veroorzaken aan jouw ongeboren kind, vooral in het eerst gedeelte van de zwangerschap. Deze straling komt voor in röntgenkamers van ziekenhuizen, kerncentrales en laboratoria. Wanneer je met deze straling werkt, meld dit dan meteen bij de bedrijfsarts of stralingsdeskundige en natuurlijk ook bij je verloskundige.
Uit onderzoek naar de straling van computers is tot nu toe niet naar voren gekomen dat deze schadelijk zou zijn voor zwangere vrouwen en/of hun ongeboren kind.

Infectierisico

Als je bij je werk in contact kunt komen met het virus dat de rode hond veroorzaakt (Rubellavirus) of met het parasiet die toxoplasmose kan veroorzaken (wanneer je bijvoorbeeld met katten werkt), dan ben je niet verplicht deze werkzaamheden uit te voeren tijdens de zwangerschap, tenzij is aangetoond dat je voldoende antistoffen hebt. Ook enkele andere bacteriën, virussen en parasietenkunnen schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Informeer hier goed naar bij je werkgever of arbodienst.

Overige risico’s

  • Het is zeker niet verstandig om tijdens de zwangerschap te werken onder extreme kou of hitte. De bloedruk kan dan snel dalen en de bloedvoorziening van de baarmoeder afnemen.
  • Je mag niet worden blootgesteld aan schadelijk geluid ( maximaal 80dB gedurende 8 uur per dag).
  • Tijdens de zwangerschap ben je absoluut niet verplicht om onder overdruk te werken. Denk aan duiken- en caissonarbeid.
  • Je mag niet worden blootgesteld aan sterke lichaamstrillingen of schokken. Je loopt daarmee het risico op rugklachten en zelf vroeg- en doodgeboorte. De werkgever moet je tijdelijk ander werk bezorgen. Overleg het met de bedrijfsarts.

Geschreven door: Redactie

Maak je keuze

Nederlands Vlaams ×

Welkom Vlaamse mama's!

Mamaenzo.nl heeft vanaf nu ook een Vlaams zusje.

Neem een kijkje op mamaenzo.be

Nee, bedankt. Ik blijf op mamaenzo.nl