Bloedarmoede

Rond de twaalfde week van de zwangerschap vindt het eerste bezoek aan de verloskundige plaats. Naast het bepalen van de uitrekendatum, wordt onder andere jouw medische voorgeschiedenis (en die van je partner) doorgenomen, je bloeddruk, lengte en gewicht gemeten en je urine onderzocht. Ook neemt de verloskundige wat bloed af of moet je bloed laten prikken, dat wordt onderzocht op een aantal ziekten en aandoeningen. Een onderdeel van dit onderzoek bestaat uit het vaststellen van het hemoglobinegehalte (Hb) in je bloed. Hieraan is te zien of je bloedarmoede hebt.

Hemoglobine is een eiwit dat zich in de rode bloedcellen van ons lichaam bevindt. Dit eiwit vervoert zuurstof door het bloed, van je longen naar de verschillende organen en weefsels. Hemoglobine wordt voornamelijk gevormd uit ijzer. Daarnaast zijn vitamine B12 en vitamine B11 (foliumzuur) nodig.
Een normaal Hb-gehalte voor vrouwen ligt tussen de 7.5 en de 10 mmol/l (millimol per liter). Voor zwangeren geldt als ondergrens een Hb-gehalte van 6,8 mmol/l. Hieronder wordt gesproken van bloedarmoede.

De oorzaken

Bloedarmoede kan vele oorzaken hebben. In de zwangerschap is bloedarmoede doorgaans het gevolg van een ijzertekort. In de Westerse wereld vertoont 18% van de zwangere vrouwen een ijzertekort. Daarnaast is het tekort aan vitamine B12 of foliumzuur (B11) een veelvoorkomende oorzaak van anemie tijdens de zwangerschap.

Let op! Met ijzerrijk voedsel kun je alleen voorkomen dat je bloedarmoede krijgt. Als je eenmaal bloedarmoede hebt, gaat dat niet weg als je veel ijzer eet. Het is daarom verstandig om vanaf het begin van je zwangerschap goed te letten op wat je eet.

IJzertekort

Je lichaam maakt als je zwanger bent meer dan één liter bloed aan voor de ontwikkeling en groei van de placenta, het verbindingsorgaan tussen moeder en kind. Daarnaast heeft je baby ijzer nodig voor de aanmaak van zijn eigen bloed. Daarvoor heb je extra ijzer nodig.
Het ijzerverlies ten gevolge van de groei van de placenta en het ongeboren kind, dien je te compenseren. Dit is mogelijk door te kiezen voor een ijzerrijk voedingspatroon.
De Gezondheidsraad beveelt de volgende dagelijkse hoeveelheden ijzer aan, aan vrouwen die zwanger zijn:

Maanen zwanger IJzer (in milligram)
1-3 maand 11
3-6 maand 15
6-9 maand 19

Bron: voedingscentrum.nl

Tekort aan vitaminen 

Naast voldoende ijzer, is ook afdoende vitamine B12 en B11 (foliumzuur) van belang. Deze vitamines zorgen samen voor de opname van ijzer door het lichaam en zijn betrokken bij de vorming van rode bloedcellen 

Natuurlijke daling hemoglobinegehalte

Tijdens de zwangerschap neemt de zuurstofbehoefte toe. Om in deze behoefte te kunnen voorzien, maakt het lichaam van de vrouw extra rode bloedcellen aan. Naast de extra aanmaak van rode bloedcellen, wordt er ook meer plasma (bloedvocht) geproduceerd. Omdat de hoeveelheid plasma sneller stijgt dan het aantal rode bloedcellen, ontstaat er bloedverdunning. Dit is nodig voor een gemakkelijke bloedstroom naar de baby. Door de bloedverdunning veranderen de waarden in het bloed. De concentratie hemoglobine (en rode bloedcellen) neemt per liter bloed af. Hierdoor lijkt het alsof er sprake is van bloedarmoede, maar in feite is de totale hoeveelheid hemoglobine (samen met de rode bloedcellen) toegenomen. Een zwangere vrouw kan dus bijvoorbeeld Hb-gehalte van 6,3 mmol/l hebben,  zonder dat er sprake is van anemie.
Een laag Hb-gehalte hoeft niet per definitie te duiden op bloedarmoede. Nadat een verlaagd Hb-gehalte is geconstateerd, dient een uitgebreider bloedonderzoek plaats te vinden om na te gaan of deze lage waarde wordt veroorzaakt door een gebrek aan ijzer. Ook de normale verdunning van het bloed tijdens de zwangerschap en een gebrek aan een andere stof zoals foliumzuur, kunnen immers een lagere waarde veroorzaken.

Klachten

Veel voorkomende symptomen van bloedarmoede zijn:

  • Moeheid
  • Bij inspanning word je sneller kortademig
  • Duizeligheid
  • Het gevoel flauw te vallen
  • Hartkloppingen
  • Transpireren
  • Hoofdpijn
  • Oorsuizen
  • Bleek zien
  • Weinig eetlust en misselijk gevoel

Wat kun je zelf doen?

  • Het slikken van foliumzuurtabletten (B11). Per dag heb je ongeveer 400 microgram nodig. Meer over foliumzuur lees je hier.
  • Het slikken van een vitamine B-complex. Hierin zit o.a. vitamine B12. Vitamine B12, of cobalamine, is nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen en voor een goede werking van het zenuwstelsel.
  • Drink geen melk of thee bij de maaltijd, dit belemmert de opname van ijzer.
  • Neem voldoende rust.
  • Een ijzerrijke voeding kan de kans op bloedarmoede verkleinen. Kies daarom voor voedingsmiddelen die veel ijzer bevatten.
IJzerrijke producten -
Graanproducten Bruinbrood, volkorenbrood, roggebrood, muesli, volkorenmacaroni, zilvervliesrijst, volkorenbeschuit.
Vlees, vis, kip en ei Alle soorten vlees, vis en kip, eieren, vleeswaren.
Aardappelen en groente Aardappelen, alle soorten peulvruchten zoals bruine en witte bonen, linzen en sojabonen, alle soorten groente, met name andijvie, artisjok, broccoli, courgette, doperwten, druivenblad, postelein, tomatenpuree, raapstelen en schorseneren.
Overige producten Noten, appelstroop, gedroogd fruit, met name abrikozen en vijgen, tomatensap.

Bron: voedingscentrum.nl

Let op! Gebruik nooit supplementen zonder eerst met degene die je tijdens de zwangerschap medisch begeleidt, te overleggen.

Behandeling

Wanneer een ijzertekort de oorzaak van bloedarmoede is, en goede voeding dit niet heeft kunnen voorkomen, dan is extra ijzer in de vorm van tabletten of drank het advies.
Als je verloskundige of arts een ijzerpreparaat heeft voorgeschreven, is het aan te raden het met een vitamine-C-rijke drank, zoals sinaasappelsap, grapefruitsap of ananassap in te nemen. Het ijzer wordt dan beter opgenomen.

Een ijzerpreparaat kan verstopping veroorzaken. Het is daarom belangrijk dat jouw voeding veel vezels bevat. Als je merkt dat de obstipatie een ernstig probleem dreigt te worden, kun je de verloskundige of arts vragen een ander merk ijzerpreparaten voor te schrijven. Er zijn diverse producten op de markt die helpen om het ijzergehalte te verhogen.

Als je ijzertabletten of –drank slecht kunt verdragen, kunnen de onderstaande producten wellicht uitkomst bieden.

  • Roosvicee Ferro (verkrijgbaar in de supermarkt of drogist).
  • Floradix kruidenelixer (te koop bij drogist of reformzaak).
  • Vitaminepreparaat voor zwangeren (bv. Matrilon, verkrijgbaar bij apotheek of drogist).

Geschreven door: Redactie

Maak je keuze

Nederlands Vlaams ×

Welkom Vlaamse mama's!

Mamaenzo.nl heeft vanaf nu ook een Vlaams zusje.

Neem een kijkje op mamaenzo.be

Nee, bedankt. Ik blijf op mamaenzo.nl